Fisheye
Een fisheye of Fisheye-objectief fotografeert letterlijk alles wat vóór dit objectief zit. Dit alles met een beeldhoek van niet minder dan 180 graden. Meer over de fisheye vindt u in onderstaand artikel over fisheye-objectieven.

Een fisheye levert een ronde afbeelding op film of sensor, waar uiteraard alles fors vertekend op staat. Met name ronde voorwerpen die dichtbij zijn worden extreem uit hun vorm getrokken. Ook alle lijnen lopen krom om het middelpunt van de lens gebogen.

De meeste fisheye objectieven hebben een brandpunt van minder dan 16mm. Gebruikelijk zijn waarden tussen de 8 en 16mm voor kleinbeeld of fullframe formaat.

Vanwege de grote beeldhoek worden er vaak onbedoeld details meegefotografeerd als schoenen, een klep van een pet of een poot van een statief.

Een fisheye wordt relatief weinig gebruikt. Voor de meeste toepassingen is het effect net iets te sterk en deze objectieven zijn vaak fors aan de prijs. Voor mensen die voor niet al te veel geld met fisheye willen experimenteren is de Peleng 3.5/8A Fisheye wellicht een bruikbaar alternatief. Het is in elk geval één van de weinige objectieven met een eigen website. Een ander alternatief voor de fisheye is het gebruik van een voorzetlens die in verschillende uitvoeringen aangeboden worden en die inplaats van een filter bevestigd worden. Reken daarbij wel op flinke vermindering van scherpte, contrast en de kwaliteit als zodanig.

Extra informatie over de fisheye:
Fish Eye objectief

U kent ze wel, die foto’s waar “alles” op staat. En waar alle lijnen om het midden van de opnamegebogen zijn. Deze foto’s zijn het resultaat van het werken met een fisheye objectief. Met een beetje geluk staan de tenen van de fotograaf er ook nog op. Of een statiefpoot.

Er is sprake van 2 types, namelijk de circulaire versies die een cirkel op het negatief produceerden en de full-frame varianten die een 180 graden beeld produceren over de diagonaal van het beeld. Alle objectieven-fabrikanten hebben meestal beide soorten wel geproduceerd en hebben meestal nog wel enkele exemplaren in hun programma.

Het is een groot misverstand dat een fisheye eigenlijk een sterk groothoekobjectief is. De manier van projecteren van beide onjectieve is namelijk totaal verschillend. Uiteraard vinden we dat ook in de inwendige constructie van de objectief terug.

Bij een fisheye is sprake van een sterke tonvormige vertekening. Hoewel dit in feite van nature de enig juiste vorm van weergeven is, zijn mensen hier niet aan gewend en wensen rechte lijnen te zien. Dat is een tik van onze hersenen, die allerlei onbewuste correcties voor ons aanbrengen. Maar de liefhebbers van fisheye lenzen willen juist kromme lijnen. Voor de liefhebbers van perspectief zou je overigens kunnen stellen dat er bij een fisheye sprake is van een groot aantal verdwijnpunten.

Bij een echt groothoekobjectief heeft de fabrikant deze vertekening weg weten te werken. Door het ontbreken van gewenning zijn deze lenzen dan ook al snel handiger in het gebruik voor reportagewerk en dergelijke. Bijvoorbeeld de 14mm groothoek (fullframe) wordt vrij veel gebruikt voor reportagewerk. De kans dat het onderwerp in beeld komt is namelijk relatief groot. Middels technieken als croppen wordt er dan een deel van de foto gebruikt.

Er ontstaat met een fisheye al snel een spectaculair beeld door de onnatuurlijk grote beeldhoek en de daardoor veroorzaakte dramatische vertekening. Maar de beelden hebben een gevaar in zich, namelijk het feit dat je van alles meefotografeert wat je later heel vreemd op je foto terugvindt. Dit aan de punten van je schoenen, een klep van een pet, een schittering die een mooie ster of objectiefflare vormt…Als je het objectief niet volmaakt verticaal houdt, dan levert dat al minimaal een bolle of juiste holle horizon op. Het ultieme bewijs voor sommigen dat de aarde rond is, maar het is meestal niet echt de bedoeling.

In het digitale tijdperk kunnen we natuurlijk ook de computer inzetten. Het maken van fisheye effecten lukt uiteraard niet omdat daarvoor gewoon te weinig beeldinformatie beschikbaar is. Sommige softwareleveranciers doen alsof maar kunnen nooit een goed 180 graden beeld geven. Maar software om van een fisheye weer een normaal beeld te maken is volop te verkrijgen. De kwaliteit hiervan is nogal wisselend omdat de verhoudingen en het perspectief toch vaak een beetje vreemd worden.

Daarnaast is er de software om een fisheye om te zetten naar een groothoek. Hoewel deze software zijn werk meestal wel goed doet is het resultaat vaak een sterk uiteengetrokken, vervreemd beeld.

Wat dat betreft gaat er niets boven een echt fisheye objectief. Maar de prijs van dit soort lenzen is voor de meeste liefhebber nog wel een probleem. Voor een objectief die je zeker niet dagelijks gebruikt is de prijs van een echt goede objectief aan de hoge kant. Er bestaan speciale opzetlenzen die in de filterschroefdraad van een objectief gaan maar het resultaat is in het algemeen tegenvallend.