Auteursrecht is op zich duidelijk maar niet altijd even gemakkelijk te halen

Auteursrecht

auteursrechtHet Auteursrecht is het recht waarin de rechten van de maker van de foto zijn vastgelegd. In principe ligt dit auteursrecht bij de maker van het beschermde werk tenzij het met speciale contracten is afgekocht.

Auteursrecht  is een weerbarstige materie

We hebben het hier over een weerbarstige materie die in de praktijk ingewikkelder is dan je op het eerste gezicht zou denken. Zeg maar gerust dat het specialistenwerk is. Met name de opkomst van internet en van de social media hebben voor de nodige extra grijze gebieden gezorgd.

Het verschil tussen recht hebben en krijgen is groot

Behalve bij het aan het auteursrecht verwante portretrecht zijn er weinig rechtsgebieden waar het verschil tussen recht hebben en recht krijgen zo groot is. Natuurlijk heb je vooral als fotograaf of kunstenaar je wettelijke rechten. Sterker nog, je hoeft niet eens een expliciet beroep op auteursrecht te doen. Door het maken van de foto krijg je het auteursrecht voor de wet al vanzelf.

Juridische bijstand is lastig te vinden

Maar als je een overtreding constateert (meestal bij toeval, want het is lastig om een overtreding te signaleren, zeker in het buitenland) dan zul je juridische bijstand moeten gaan zoeken. De meeste advocaten hebben er weinig kaas van gegeten, al was het maar omdat er weinig zaken de rechtbank zullen halen. Veel advocaten zullen er waarschijnlijk niet eens aan gaan beginnen. Maar stel dat men dit wel doet dan gaan de kosten pas echt tellen.

De handelswaarde is van belang maar bij amateurs gering

Als de rechter je in het gelijk stelt dan gaat hij kijken wat de handelswaarde van de betreffende foto is. Bij een gewone nieuwsfoto is dat vandaag de dag door de enorme opkomst van de amateurfotografie vaak niet meer dan een paar tientjes. De kosten worden tegenwoordig niet automatisch meer door de verliezende partij betaald, dus de kans dat een je een paar duizend euro moet investeren om een paar tientjes binnen te halen is groot.

Zorg voor een watermerk en een copyright notice

Het is dan ook beter om je auteursrecht te beschermen door het aanbrengen van een watermerk en/of copyright notice.  Het is daarmee ook nog niet 100% waterdicht. Maar men zal er in elk geval flink wat moeite in moeten steken om het na te maken. Daarnaast is het verstandig alleen foto’s met lage resolutie te verspreiden omdat die bijvoorbeeld niet geschikt zijn om op papier afgedrukt te worden. Dat maakt ze al een stuk minder interessant.

Blur is nodig om een foto onherkenbaar te maken

Blur en blurren

blur is een nabewerkingstechniek voor foto’s. Hierbij wordt een in beeld gebracht persoon of een beschermde afbeelding onherkenbaar gemaakt.blur in verschillende zwaarten
Min of meer doorzichtige blokjes

Dit onzichtbaar of minimaal onherkenbaar maken gebeurt meestal middels min of meer doorzichtige blokjes ofwel door het “blurren”.

Of men spreekt bij deze techniek van het gebruik van “blur”.

Problemen met portretrecht voorkomen

Men gebruikt hier deze blur in de praktijk om problemen met portretrecht en/of auteursrecht te voorkomen. We zien gebruik van blokjes dit vaak in documentaires op televisie. Vooral daar waar criminelen of bijvoorbeeld notoire hardrijders en dergelijke niet direct in beeld willen komen.

Meestal standaard nabewerkingsfunctie

De meeste nabewerkingsprogramma’s hebben wel ergens een standaardfunctie om een foto of een deel ervan te blurren. In de afbeelding links is daar gebruik van gemaakt, hoewel iemand die het model in werkelijkeheid kent hier nog wel min of meer kan zien wie de foto voorstelt.

Aantal blokjes bepaalt de herkenbaarheid

De mate van herkenbaarheid is goed in te stellen middels de grootte van de blokjes en het aantal blokjes dat gebruikt wordt. Daarmee is een totale onherkenbaarheid middels het gebruik van Blur zonder meer te realiseren. Was het vroeger alleen mogelijk op een foto, tegenwoordig is het zelfs mogelijk om blur bij bepaalde portretten te gebruiken op videoreportages.

Aantal blokjes is belangrijk voor herkenbaarheid

In het algemeen geldt dat hoe minder blokjes er gebruikt worden, hoe groter de mate van onherkenbaarheid. Bij heel veel blokjes gaat de herkenbaarheid nauwelijks achteruit.

In de modelfotografie zal het gebruik van blur niet snel een functie hebben. Of het moet al gaan om het gebruik van een foto van een model dat niet herkenbaar in beeld wenst te komen.  Bijvoorbeeld bij het gebruik van een foto op een openbaar forum. Maar het is de vraag of er dan niet een andere, beter geschikte foto beschikbaar is.

Quitclaim

quitclaimEen quitclaim is een manier van samenwerking die veel wordt gebruikt bij bijvoorbeeld figurantenrollen in films en tv series. De quitclaim is de “hier is je geld en nu wegwezen benadering” die er min of meer op neer komt dat je als model of figurant al je rechten inlevert en verder geen poot om op te staan hebt. Dus wat er verder ook met het materiaal wordt gedaan, je hebt er geen enkele invloed op en van eventuele verdiensten zie je helemaal niets.

De organisatie verkrijgt met deze quitclaim het recht om alle foto’s en filmmateriaal op alle door haar gewenste manieren te gebruiken, ook wereldwijd en beslist niet beperkt in de tijd. Men verkrijgt het recht van zaken als bijwerken, publicatie, verkopen zonder afdracht en dergelijke. Op zaken als auteursrecht, portretrecht en dergelijke zul je nooit een beroep kunnen doen, hoe zeer een bepaald gebruik je misschien ook tegen de borst zal stuiten.

Verstrekking quitclaim vaak op het laatste moment

Vaak wordt een dergelijke quitclaim pas op het allerlaatste moment verstrekt zodat het vrijwel onmogelijk is om er nog bezwaar tegen te hebben. Daarom zal een integer bedrijf of fotograaf je de modellencontracten ruim tevoren toezenden. Je kunt ze dan bestuderen, waar nodig met je eigen punten en voorwaarden aanvullen en men zal gaarne de vragen die nog overblijven beantwoorden.

Kortom, weigert men om je de modellencontracten toe te zenden dan dient er een lampje op rood te springen. Mogelijk is er iets niet in de haak. Even het contract als bijlage met een email sturen kan nooit een belemmering zijn of iets wat noodgedwongen sneuvelt in tijdgebrek. Gebruikt men dat soort argumenten? Wees ontzettend op je hoede. Nog meer dan normaal al noodzakelijk is.

Als model ben je uitermate kwetsbaar en recht halen is moeilijk tot vrijwel onmogelijk. Voorkomen is dus zeker beter dan genezen. Zeker als het gaat om het tekenen van een quitclaim.